როგორ მუშაობს თქვენი რეპროდუქციული სისტემა
თქვენი რეპროდუქციული სისტემის გაცნობა არის პირველი ნაბიჯი რომელიც უნდა გადადგათ როდესაც ორსულობას გეგმავთ. თქვენს სხეულში არსებობს კოორდინირებული მექანიზმი, რომელიც შექმნილია იმისთვის რომ დაგეხმაროთ, ჩასახვიდან მშობიარობამდე.
შესაბამისი ბმულები
მთავარი თემები
ქალის რეპროდუქციული სისტემის ძირითადი ორგანოები
საკვერცხეები
საკვერცხეები ორი მნიშვნელოვანი როლის მატარებელია — ისინი გამოიმუშავებენ როგორც კვერცხუჯრედებს (ოოციტებს), ასევე ჰორმონებს: ესტროგენსა და პროგესტერონს. ყოველ თვეს, ერთ-ერთი საკვერცხე, ჩვეულებრივ, გამოყოფს ერთი მომწიფებული კვერცხუჯრედს — ეს პროცესია ოვულაცია.
ფალოპის მილები
სწორედ ამ მილებში ხდება განაყოფიერება. ოვულაციის შემდეგ კვერცხუჯრედი გადაადგილდება მილში, სადაც ის შეიძლება შეხვდეს სპერმატოზოიდს და მოხდეს განაყოფიერება.
საშვილოსნოს ღრუ
აქ იმაგრებს თავს განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი და სწორედ აქ ვითარდება ორსულობა. საშვილოსნოს შიდა შრე — ენდომეტრიუმი — ყოველ თვეს ემზადება იმპლანტაციისთვის
საშვილოსნოს ყელი
საშვილოსნოს ქვედა, ვიწრო ნაწილი, რომელიც უერთდება საშოს. ორსულობისას ის მჭიდროდ დახურულია, ხოლო მშობიარობისას ფართოვდება, რომ ბავშვი გავიდეს.
საშო (ვაგინა)
არხი, რომლის მეშვეობითაც სპერმატოზოიდი აღწევს საშვილოსნოში, ხოლო გარეთ გამოდის მენსტრუალური სისხლი ან ახალშობილი.
ქალის რეპროდუქციული სისტემა
რეპროდუქციული სისტემის მუშაობის გაგება გეხმარებათ სწორად დაგეგმოთ თქვენი მომავალი, მიიღოთ გააზრებული გადაწყვეტილებები და იცოდეთ, როდის უნდა მიმართოთ სპეციალისტს.
მენსტრუალური ციკლი და ოვულაცია
რეპროდუქციული სისტემა მოქმედებს თვიური ციკლის მიხედვით:
- ფოლიკულური ფაზა – ჰორმონები სტიმულირებენ საკვერცხეში ფოლიკულების განვითარებას. ერთი მათგანი ხდება დომინანტური და გამოყოფს მომწიფებულ კვერცხუჯრედს.
- ოვულაცია – დაახლოებით ციკლის მე-14 დღეს კვერცხუჯრედი გამოიყოფა.
- ლუტეინური ფაზა – ორგანიზმი გამოყოფს პროგესტერონს, რომელიც ემზადება ორსულობის მხარდასაჭერად.
- თუ ორსულობა არ დგება – ჰორმონების დონე იკლებს და ენდომეტრიუმი შლის თავს — ეს არის მენსტრუაცია.
ჰორმონების როლი
ჰორმონები მოქმედებენ როგორც მესენჯერები და არეგულირებენ რეპროდუქციულ ციკლს, ამასთანავე ქვემოთ ჩამოთვლილ ჰორმონებს შორის ნაზი ბალანსი აუცილებელია რეგულარული ოვულაციისა და ნაყოფიერებისთვის:
- FSH (ფოლიკულოსტიმულირებელი ჰორმონი): ასტიმულირებს კვერცხუჯრედების მომწიფებას
- LH (ლუთეინიზირებელი ჰორმონი): იწვევს ოვულაციას
- ესტროგენი: აყალიბებს საშვილოსნოს ლორწოვანას
- პროგესტერონი: ამაგრებს ლორწოვანას ოვულაციის შემდეგ
რა ფაქტორები მოქმედებს ქალის რეპროდუქციულ სისტემაზე?
რამდენიმე მიზეზი შეიძლება მოქმედებდეს სისტემის მუშაობაზე:
- ასაკი (განსაკუთრებით 35 წლის შემდეგ)
- ჰორმონული დისბალანსი (მაგ. ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემები, PCOS, მაღალი პროლაქტინი)
- ცხოვრების სტილი (სტრესი, წონა, მოწევა)
- სტრუქტურული პრობლემები (მიომა, პოლიპები, ენდომეტრიოზი, მილების ბლოკირება)
კაცის რეპროდუქციული სისტემის ძირითადი ორგანოები
სათესლე ჯირკვალი
პასუხისმგებელია სპერმატოზოიდების და ტესტოსტერონის, მამაკაცის მთავარი სქესობრივი ჰორმონის გამომუშავებაზე
სპერმსავალი მილი
გადააქვთ სპერმატოზოიდები სათესლეებიდან იმ სტრუქტურებისკენ, სადაც ისინი ერთიანდება თესლის სითხესთან და სქესობრივი აქტის დროს გამოიყოფა ორგანიზმიდან
სათესლე ჯირკვლის დანამატი
სათესლეებზე მიმაგრებული ნაკეცოვანი სტრუქტურაა, სადაც სპერმატოზოიდები ინახება და მომწიფდება.
სათესლე ბუშტუკები
გამომუშავებენ თესლის სითხის დიდ ნაწილს — სითხეს, რომელიც კვებავს და იცავს სპერმას.
წინამდებარე (პროსტატის) ჯირკვალი
აწარმოებს თხევად სეკრეციას, რომელიც ეხმარება სპერმას მოძრაობაში და იცავს მას.
შარდსადენი მილი (ურეთრა)
გადადის პენისში და გამოიყვანეს სპერმა ეაკულაციის დროს (ასევე შარდის დროს შარდს).
სასქესო ასო (პენისი)
გარეგანი სასქესო ორგანოა, რომლის საშუალებითაც ხდება სპერმის გადაცემა სქესობრივი აქტის დროს.
კაცის რეპროდუქციული სისტემა
კაცის რეპროდუქციული სისტემა ჰორმონებისა და ანატომიური სტრუქტურების შეთანხმებული მოქმედებით უზრუნველყოფს სპერმის წარმოქმნას, შენახვას და ორგანიზმიდან გამოყოფას, რაც აუცილებელია ჩასახვისთვის.
რა ფაქტორები მოქმედებს კაცის რეპროდუქციულ სისტემაზე?
- ცხოვრების წესი: მოწევა, ალკოჰოლი და ნარკოტიკების გამოყენება ამცირებს სპერმის რაოდენობასა და ხარისხს.
- სტრესი და უძილობა: ხანგრძლივი სტრესი და ძილის დარღვევა არღვევს ჰორმონულ ბალანსს და შეიძლება შეამციროს ტესტოსტერონის დონე.
- კვება და წონა: გაუწონასწორებელი კვება ან ჭარბი წონა დაკავშირებულია ჰორმონალურ დისბალანსთან და სპერმის შემცირებულ მოძრაობასთან.
- სითბოს ზემოქმედება: მაღალი ტემპერატურა (მაგ. ხშირი საუნა, ცხელი აბაზანები ან ლეპტოპი მუხლზე) უარყოფითად მოქმედებს სათესლეების ფუნქციაზე.
- ჰორმონული დარღვევები: ტესტოსტერონის დონის გადახრები ან ჰიპოფიზისა და ჰიპოთალამუსის პრობლემები აფერხებს სპერმის წარმოქმნას.
- ინფექციები და ანთება: გადატანილი ინფექციები, მათ შორის სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები, შეიძლება აზიანებდეს გამტარ გზებს და თავად სათესლეებს.
- მედიკამენტები და ქიმიური ზემოქმედება: ზოგიერთი მედიკამენტი (მაგ. სტეროიდები, ქიმიოთერაპია) ან ტოქსიკური ნივთიერებები (მაგ. პესტიციდები, მძიმე მეტალები) აზიანებენ სპერმის სტრუქტურას.
- ქრონიკული დაავადებები: შაქრიანი დიაბეტი, ჰიპერტენზია, თირეოიდული პრობლემები ან სხვა სისტემური დაავადებები მოქმედებს ჰორმონულ რეგულაციაზე და რეპროდუქციულ ფუნქციაზე.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
თუ თქვენ და თქვენი პარტნიორი ცდილობთ დაორსულებას და ერთი წლის განმავლობაში შედეგს ვერ იღებთ (ან 6 თვეში, თუ ქალი 35 წელს გადაცილებულია), აუცილებელია ორივე მხარის — როგორც ქალის, ასევე მამაკაცის — რეპროდუქციული ფუნქციის შეფასება.
როგორ ხდება სპერმის წარმოქმნა და ეაკულაცია?
სპერმატოზოიდების წარმოქმნის პროცესი — სპერმატოგენეზი — მიმდინარეობს სათესლეებში და რამდენიმე კვირა გრძელდება. იგი რეგულირდება ტვინიდან წამოსული ჰორმონებით (FSH და LH), რომლებიც ააქტიურებენ ტესტოსტერონის გამომუშავებას. სპერმა გადის გზას სათესლეებიდან პროსტატამდე და შარდსასქესო არხის გავლით გამოიყოფა ეაკულაციის დროს.
სპერმის ანალიზი
კაცის გამოკვლევა იწყება სპერმის ანალიზით (სპერმოგრამა) — ეს მარტივი და უმტკივნეულო პროცედურა გვეხმარება დავადგინოთ:
- რამდენია სპერმატოზოიდების რაოდენობა
- როგორია მათი მოძრაობის უნარი
- და რამდენად ჯანმრთელია მათი ფორმა (მორფოლოგია)
ჩვენ თქვენს გვერდით ვართ
ჩვენი გუნდი მზად არის დაგეხმაროთ უკეთ გაიცნოთ თქვენი სხეული, შეაფასოთ ნაყოფიერება და დაგეხმაროთ იმ გზის არჩევაში, რომელიც თქვენს მიზნებს ყველაზე მეტად შეესაბამება იქნება ეს ბუნებრივი გზით დაორსულება, მკურნალობა თუ ორსულობის დაგეგმვა სამომავლოდ.
რეპროარტის სერვისები
- ქალის გამოკვლევები
- კაცის გამოკვლევები
- ინ ვიტრო განაყოფიერება
- კვერცხუჯრედის დონაცია
- ემბრიონის გენეტიკური ტესტი — PGT-A
- კვერცხუჯრედის გაყინვა
პაციენტის განათლება
